Zmiany w zamówieniach publicznych od 2026 roku — próg 170 000 zł, nowe progi unijne i praktyczne konsekwencje dla wykonawców

Od 1 stycznia 2026 r. w polskim systemie zamówień publicznych obowiązują dwie istotne zmiany: podwyższenie progu stosowania ustawy PZP do 170 000 zł netto oraz nowe progi unijne na lata 2026–2027 z aktualnym kursem 4,31 zł/EUR ogłoszonym przez Prezesa UZP. Do tego dochodzą doprecyzowania dotyczące analizy potrzeb i wymagań, a w tle dalej funkcjonują przepisy o waloryzacji wynagrodzeń (art. 439 PZP) i elektronizacji postępowań.

Ten artykuł porządkuje to, co realnie zmieniło się w 2026 r., oraz kontekst praktyczny dla wykonawców startujących w przetargach. Bez prawniczego żargonu — z konkretnymi liczbami i odniesieniami do aktualnych komunikatów UZP.

Podwyższenie progu stosowania PZP do 170 000 zł

Najbardziej praktyczna zmiana z perspektywy wykonawców i zamawiających. Od 1 stycznia 2026 r. ustawę Prawo zamówień publicznych stosuje się do zamówień, których wartość jest równa lub przekracza 170 000 zł netto (wcześniej: 130 000 zł netto).

Co to konkretnie znaczy

• Zamówienia o wartości poniżej 170 000 zł netto nie podlegają reżimowi PZP — zamawiający stosują własne regulaminy wewnętrzne.
• Próg dotyczy także ustawy o umowie koncesji na roboty budowlane lub usługi.
• Wartość liczona jest jako szacunkowa wartość zamówienia przed wszczęciem postępowania, bez VAT.
• Powyżej progu — pełna procedura PZP (zwykle tryb podstawowy w postępowaniach krajowych).

Konsekwencje praktyczne

Część zamówień, które wcześniej trafiały do BZP w trybie podstawowym, teraz przechodzi do kategorii bagatelnych. Dla wykonawców MŚP oznacza to:

• Mniej formalności w niektórych postępowaniach (regulaminy wewnętrzne zamawiających są zwykle prostsze niż tryb podstawowy PZP).
• Większa swoboda zamawiającego — może wybierać dostawców np. spośród trzech zapytań ofertowych.
• Ograniczone środki odwoławcze — zamówienia podprogowe nie podlegają KIO.
• Warto monitorować BIP jednostek, bo nie wszystkie publikują takie zamówienia w BZP.

Nowe progi unijne na lata 2026–2027

Komisja Europejska aktualizuje progi unijne co dwa lata. Prezes UZP ogłosił wartości obowiązujące w latach 2026–2027 wraz z przeliczeniem na złote według kursu 4,31 zł/EUR.

Progi w 2026 roku

• Dostawy i usługi — administracja centralna: 140 000 EUR (≈ 603 400 zł netto).
• Dostawy i usługi — pozostali zamawiający klasyczni (m.in. samorządy): 216 000 EUR (≈ 930 960 zł netto).
• Roboty budowlane: 5 404 000 EUR (≈ 23 291 240 zł netto).
• Zamówienia sektorowe — dostawy i usługi: 432 000 EUR (≈ 1 861 920 zł netto).

Powyżej tych wartości zamawiający stosuje procedury unijne (m.in. publikacja w TED, dłuższe terminy, JEDZ, szersze środki odwoławcze).

Analiza potrzeb i wymagań — większy nacisk na konkurencyjność

Drugi obszar wskazywany przez UZP w komunikacie towarzyszącym zmianom w 2026 r. to analiza potrzeb i wymagań przeprowadzana przez zamawiającego przed wszczęciem postępowania. Doprecyzowano, że analiza ma mocniej uwzględniać konkurencyjność rynku — czyli realnie sprawdzać, ilu wykonawców jest w stanie zrealizować zamówienie i jakie są stawki rynkowe.

Co to oznacza dla wykonawców

• Częstsze konsultacje rynkowe (RFI) i dialogi techniczne przed ogłoszeniem postępowania.
• Większe szanse, że specyfikacja nie będzie pisana "pod jednego wykonawcę" — łatwiej wnosić uwagi do projektu SWZ.
• Lepsze szacowanie wartości zamówienia przez zamawiających — mniej postępowań unieważnianych z powodu przekroczenia budżetu.

Waloryzacja kontraktów w świetle art. 439 PZP

Waloryzacja wynagrodzeń nie jest "nowością 2026 r." — przepisy art. 439 PZP obowiązują od wejścia w życie obecnej ustawy. Warto je jednak przypomnieć, bo wciąż są to jedne z najważniejszych zapisów dla wykonawców, a komentarze UZP precyzują ich praktyczne stosowanie.

Co mówi art. 439 PZP

• W umowach o zamówienie publiczne zawieranych na okres dłuższy niż 6 miesięcy należy wprowadzić klauzulę waloryzacyjną wynagrodzenia.
• Klauzula ma określać wskaźnik, sposób i częstotliwość waloryzacji oraz maksymalną wartość zmiany wynagrodzenia.
• Waloryzacja co do zasady działa w obie strony — w górę i w dół — i powinna być powiązana z obiektywnym wskaźnikiem (np. wskaźnik cen GUS).

Praktyczne ryzyko

Brak wymaganej klauzuli waloryzacyjnej lub klauzula o niewspółmiernie niskim limicie może stanowić naruszenie PZP i istotne ryzyko kontraktowe dla wykonawcy. Dlatego:

• Zweryfikuj projekt umowy zanim złożysz ofertę.
• Jeśli klauzula jest niekorzystna (np. waloryzacja tylko o 5% wartości umowy w dwuletnim kontrakcie) — rozważ pytania do SWZ.
• Dopasuj wskaźnik waloryzacji do struktury kosztów Twojej firmy (np. wskaźnik cen produkcji budowlano-montażowej dla branży budowlanej).

Elektronizacja postępowań — stan na 2026 r.

Elektronizacja zamówień publicznych nie jest nowością 2026 r. — proces ten trwa już od kilku lat. W praktyce postępowania w trybach PZP prowadzone są elektronicznie poprzez platformę e-Zamówienia lub platformy komercyjne dopuszczone przez Prezesa UZP.

Co to oznacza dla wykonawcy w 2026 r.

• Działająca procedura pracy z kwalifikowanym podpisem elektronicznym dla osób umocowanych do reprezentowania firmy.
• Konto na e-Zamówieniach i ewentualnie na platformach komercyjnych (Marketplanet, Logintrade, ePZP, SmartPZP).
• Polityka archiwizacji dokumentacji elektronicznej i pełnomocnictw.
• Szkolenie zespołu ofertowego z obsługi platform i walidacji podpisów.

Trendy: zielone zamówienia, sankcje, compliance

Poza zmianami wynikającymi wprost z przepisów warto zwrócić uwagę na trzy obszary, które coraz mocniej wpływają na praktykę przetargową — choć nie są one efektem "jednej nowelizacji 2026 r.", tylko długofalowych kierunków:

1. Zielone zamówienia publiczne

UZP aktualizuje przewodniki dotyczące zielonych zamówień publicznych i promuje uwzględnianie kryteriów środowiskowych w postępowaniach. Dla wykonawców oznacza to rosnącą rolę certyfikatów takich jak ISO 14001, EMAS, deklaracji środowiskowych produktów oraz dokumentacji śladu węglowego — zwłaszcza w robotach budowlanych, transporcie i IT.

2. Sankcje i powiązania z podmiotami sankcjonowanymi

W kontekście sytuacji międzynarodowej zamawiający coraz uważniej weryfikują, czy wykonawca lub jego beneficjenci rzeczywiści nie są objęci sankcjami unijnymi lub krajowymi. To obszar compliance, który warto mieć poukładany niezależnie od konkretnej nowelizacji ustawy.

3. Compliance i RODO

Coraz częściej zamawiający oczekują od wykonawców udokumentowanej polityki ochrony danych osobowych (RODO), zwłaszcza przy zamówieniach IT, usług kadrowych i obsługi klienta. To nie nowa "podstawa wykluczenia z PZP 2026", ale realny element wymagań SWZ w wielu postępowaniach.

Co powinna zrobić Twoja firma

1. Zaktualizuj wewnętrzny próg "PZP / nie PZP" — w narzędziach ofertowych i procedurach decyzji "go/no-go" zmień 130 000 zł na 170 000 zł.
2. Zaktualizuj progi unijne w szablonach i checklistach (kurs 4,31 zł/EUR, nowe wartości w EUR i PLN).
3. Przejrzyj aktywne kontrakty dłuższe niż 6 miesięcy pod kątem klauzul waloryzacyjnych — zwłaszcza tych z niskimi limitami waloryzacji.
4. Sprawdź gotowość kanału elektronicznego — daty wygaśnięcia certyfikatów kwalifikowanych, dostęp do platform, pełnomocnictwa.
5. Zmapuj swoje certyfikaty środowiskowe i compliance — łatwiej będzie reagować na rosnące wymagania SWZ.
6. Korzystaj z konsultacji rynkowych (RFI) ogłaszanych przez zamawiających — to okazja, by wpłynąć na kształt SWZ przed ogłoszeniem postępowania.

FAQ — najczęściej zadawane pytania

Od kiedy obowiązuje próg 170 000 zł netto?

Od 1 stycznia 2026 r. Wcześniejszy próg wynosił 130 000 zł netto. Zmiana wynika z nowelizacji opisanej w komunikatach UZP.

Jaki kurs euro stosujemy do progów unijnych w 2026 r.?

Kurs ogłoszony przez Prezesa UZP na lata 2026–2027 to 4,31 zł/EUR. Po tym kursie przeliczane są wszystkie progi unijne na złote.

Czy waloryzacja jest nową instytucją w 2026 r.?

Nie. Obowiązek waloryzacji wynagrodzeń w umowach dłuższych niż 6 miesięcy wynika z art. 439 PZP i obowiązuje od wejścia w życie obecnej ustawy. W 2026 r. nadal jest jednym z najważniejszych zapisów dla wykonawców.

Czy zamówienia poniżej 170 000 zł są publikowane w BZP?

Zamówienia bagatelne (poniżej progu stosowania PZP) nie muszą być publikowane w BZP. Niektóre jednostki publikują je w swoich BIP-ach lub na własnych portalach. W projektach unijnych obowiązuje publikacja w Bazie Konkurencyjności.

Czy elektronizacja postępowań to nowość 2026 r.?

Nie. Elektronizacja zamówień publicznych w Polsce funkcjonuje od kilku lat i jest praktycznym standardem. W 2026 r. żaden poważny pakiet zmian nie wprowadza jej "od nowa".

Gdzie znajdę aktualne komunikaty UZP?

Na stronie gov.pl/web/uzp w sekcji "Aktualności" oraz w komunikatach Prezesa UZP. Tam publikowane są m.in. obwieszczenia o progach unijnych, kursie euro i interpretacjach przepisów.

Podsumowanie

Rok 2026 nie przyniósł "wielkiej rewolucji PZP", ale dwa realne i ważne kroki: podwyższenie progu stosowania ustawy do 170 000 zł netto oraz nową siatkę progów unijnych przy kursie 4,31 zł/EUR. Reszta obrazu — waloryzacja, elektronizacja, zielone zamówienia, compliance — to obszary, które dalej ewoluują w tempie ewolucyjnym, a nie skokowym. Dobra firma ofertowa traktuje 2026 r. jako okazję do aktualizacji wewnętrznych procedur i checklist, nie do paniki.